Klasyczne tańce indyjskie to sztuka bardzo trudna w odbiorze dla niewtajemniczonych. Często się spotkałam z opiniami, że taki taniec jest nudny. Na pewno ma na to wpływ muzyka, która towarzyszy tańcowi. Jest ona zupełnie inna niż europejska i przez to mało przyjemna dla nas do słuchania. Ten sam układ zatańczony w filmie z towarzyszeniem bardziej bollywoodzkiej muzyki ogląda się całkiem przyjemnie. Ale nie staje się przez to bardziej zrozumiały.
Oglądanie bharatanatiam przez europejczyka bez żadnego przygotowania, to jak czytanie poezji bez znajomości liter. I to nie tylko dlatego, że taki europejczyk nie zrozumie opowiadanej historii ani przesłania, a przecież indyjski taniec klasyczny to bardzo często właśnie opowieść przekazywana przez tancerkę. Ktoś nieprzygotowany nie zauważy też piękna, jaki ten taniec niesie z sobą. Nie będzie wiedział “jak patrzeć”.
Nie da się w krótkim czasie nauczyć znaczenia wszystkich gestów (mudr), które są niezbędne do zrozumienia opowieści snutych przez tancerkę. Można natomiast poznać inne aspekty tego tańca i to już może wystarczyć do czerpania przyjemności z bharatanatiam.
Oto kilka moich rad:
- Obserwuj twarz tancerki. Mimika, podkreślona mocnym makijażem, jest tu bardzo ważna. Tancerka próbuje przekazać nam całe spektrum emocji: radość, zawstydzenie, przerażenie, smutek. A często i bardziej złożone uczucia, jak tu:
Oba zdjęcia autorstwa blackfin2, rozpowszechnianie na licencji CC-by-nc-sa2.0 - Delektuj się harmonią linii. Bharatanatiam to taniec bardzo geometryczny. Ręce i nogi układają się w liniach ustawionych do siebie pod pewnymi ustalonymi kątami. W szczególnym, bardzo częstym przypadku ustawione są równolegle, na przykład tak jak na zdjęciu poniżej
Zdjęcie autorstwa Prema Anandha, linie dorysowane przeze mnie, rozpowszechnianie na licencji CC-by-nc-sa2.0 - Pamiętaj, że w bharatanatiam nic nie jest przypadkowe. Każdy ruch jest wykonany z najwyższą dostępną danej tancerce precyzją. Nawet strój ma znaczenie. Na przykład wachlarzyk zamocowany między udami, który ujawnia się w niektórych, bardzo typowych dla tego tańca pozycjach, jak ta:
Zdjęcie autorstwa Prema Anandha, rozpowszechnianie na licencji CC-by-nc-sa2.0
Na powyższym zdjęciu widać też bardzo wyraźnie z jaką precyzją tancerka przyjęła tę pozycję. No i ta harmonia linii… - Oprócz części statycznych i lirycznych, w których można obserwować powyższe aspekty, w bharatanatiam częste są też elementy bardzo dynamiczne. W tych momentach warto obserwować jak szybko i precyzyjnie tancerka wytupuje rytm a przy tym ręce cały czas pozostają w harmonii z nogami.
- Rytm, którego trzyma się tancerka, bywa zupełnie inny niż ten słyszalny w muzyce. Zazwyczaj zdarza się to tylko przez moment. I wcale nie oznacza to, że tancerka się pogubiła. Wręcz przeciwnie. Niesamowite jest to, jak one potrafią tańczyć w innym rytmie niż słyszą, a po tym w odpowiednim momencie połączyć się z muzyką. I to przy muzyce na żywo, gdzie każdego dnia dana grupa muzyków może grać w różnym tempie.
- Spróbuj zobaczyć powiązania pomiędzy różnymi częściami ciała przy ich jednoczesnej niezależności. Ręce współgrają z nogami, wzrok wędruje za ręką itd. A całe ciało tancerki jest jak mandala.
Pisałam to z myślą głównie o bharatanatiam, bo ten taniec znam najlepiej, ale część rad może też być przydatne przy oglądaniu innych klasycznych tańców indyjskich. A teraz życzę miłego oglądania.
I na koniec – z mojego doświadczenia wiem, że im większa jest wiedza na temat tego tańca, tym więcej radości sprawia oglądanie go. Zanim zaczęłam się go uczyć też uważałam, że oglądanie go jest nudne.
